Η Έδρα UNESCO στο Α.Π.Θ. με αντικείμενο την Εκπαίδευση στα Δικαιώματα του Ανθρώπου, τη Δημοκρατία και την Ειρήνη ιδρύθηκε το 1997 με Συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ της UNESCO (Διευθυντής: F. Mayor) και του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Πρύτανης: Α. Μάντης). Η Έδρα UNESCO εντάσσεται στο Πρόγραμμα UNITWIN/UNESCO Chairs της UNESCO και αποτελεί μέρος:

  • του Σχεδίου της UNESCO για την "Εισαγωγή της Εκπαίδευσης για την Ειρήνη και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση"
  • των δράσεων της UNESCO για τη δημιουργία ενός Πολιτισμού Ειρήνης

Σήμερα υπάρχουν 635 Έδρες UNESCO και 60 Δίκτυα UNITWIN παγκόσμια. Από αυτές, 70 Έδρες αναφέρονται στο αντικείμενο "Ανθρώπινα Δικαιώματα, Δημοκρατία, Ειρήνη".

H Έδρα UNESCO συνδέει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με διεθνείς διακυβερνητικούς Οργανισμούς (UNESCO, UNICEF, κ.ά.), με το Παγκόσμιο Δίκτυο των 635 Εδρών UNESCO (σε 770 Α.Ε.Ι., σε 126 κράτη), με τις 87 Έδρες UNESCO με αντικείμενο τον Πολιτισμό Ειρήνης (σε Α.Ε.Ι. 60 κρατών), με το Δίκτυο των 41 Α.Ε.Ι. από όλη την Ευρώπη (συνδιοργάνωση Ευρωπαϊκού Μεταπτυχιακού Προγράμματος) και με πολλές διεθνείς και ελληνικές ΜηΚυ.Ο.

Η Έδρα UNESCO του Α.Π.Θ. είναι η μόνη σχετική σε Ελληνικό Πανεπιστήμιο και μια από τις ελάχιστες υπάρχουσες σε Πανεπιστήμια της Μεσογείου.

Η Έδρα UNESCO του Α.Π.Θ. είναι η εξέλιξη και θεσμοθέτηση:

1. Διατμηματικού Διεπιστημονικού Προγράμματος Εκπαίδευσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Ειρήνη, με τίτλο "Σύγχρονα Παγκόσμια Προβλήματα και η Ευθύνη του Επιστήμονα" το οποίο άρχισε στο Τμήμα Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. το ακαδημαϊκό έτος 1993-94. Αυτό το Πρόγραμμα είναι, επίσης, η εξέλιξη Προγράμματος Εκπαίδευσης για την Ειρήνη που άρχισε στο ίδιο Τμήμα το 1986, σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, με κύριο ερευνητικό πρόγραμμα "Τα Σχολικά Βιβλία στη χώρα μας και η Εκπαίδευση για την Ειρήνη".

Σε αυτό το διατμηματικό διεπιστημονικό Πρόγραμμα διδάσκουν καθηγητές από όλα τα Τμήματα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και άλλων Πανεπιστημίων της χώρας, καθώς και αξιωματούχοι διεθνών οργανισμών. Το ακροατήριο είναι φοιτητές από όλα τα Τμήματα του Α.Π.Θ. τα οποία παρέχουν στους φοιτητές τους τη δυνατότητα μαθημάτων Ελεύθερης Επιλογής.

2. Των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων του Ινστιτούτου Εκπαίδευσης για την Ειρήνη, ελληνικής μη κυβερνητικής οργάνωσης, με έδρα τη Θεσσαλονίκη (έτος ίδρυσης: 1986).

Εισηγήτρια και υπεύθυνη του Προγράμματος από το 1986 κ.ε. είναι η Καθηγήτρια Δήμητρα Παπαδοπούλου.

Το εκπαιδευτικό έργο της Έδρας UNESCO και η διοίκησή της βασίζονται εξ ολοκλήρου στην εθελοντική αφιλοκερδή υπηρεσία μελών Δ.Ε.Π., φοιτητών και εκπαιδευτικών.

Η Έδρα UNESCO του Α.Π.Θ. διευθύνεται από την Καθηγήτρια Δήμητρα Παπαδοπούλου.